Het eerste deel van het landelijke waterstofnetwerk is woensdag opgeleverd. De koning opende de 32 kilometer lange pijpleiding samen met klimaatminister Stientje van Veldhoven (D66) en Gasunie-topvrouw Willemien Terpstra op een bijeenkomst in de Schiecentrale in Rotterdam.

De pijpleiding loopt niet langs de Schiecentrale, maar van de Maasvlakte tot aan Pernis. Pas eind dit jaar stroomt er naar verwachting waterstof doorheen, wanneer Shell een waterstoffabriek in gebruik neemt. Shell zal die waterstof zelf gebruiken bij de raffinage van olie. Later gaan meer bedrijven de leiding gebruiken.

Van Veldhoven noemde de oplevering in een toespraak een "historische mijlpaal". Uiteindelijk moet een netwerk van 1200 kilometer waterstof brengen naar industriebedrijven om die te verduurzamen. De minister benadrukte ook het belang van toekomstige verbindingen met het buitenland. "Deze pijplijn plaatst Nederland in het hart van Europa's schone energiesysteem, precies waar we willen zijn."

De vraag is hoeveel van dat netwerk daadwerkelijk tot stand komt, waarschuwde de Algemene Rekenkamer in december. Waterstof kampt met een kip-eiprobleem: het waterstofnetwerk heeft afnemers nodig, terwijl de afnemers het waterstofnetwerk nodig hebben.

Met subsidie wil de overheid de Gasunie compenseren voor verliezen als het netwerk er al ligt, maar de vraag naar waterstof nog moet groeien. Die subsidie was volgens de Rekenkamer bij voorbaat al te laag. Inmiddels zou 2,5 miljard euro aan 'verliescompensatie' nodig zijn, meer dan drie keer zoveel als wat het kabinet bijlegt.

Bijna twee derde van het waterstofnetwerk moet bestaan uit hergebruikte aardgasleidingen. De Rekenkamer wees erop dat onzeker is hoeveel van die leidingen daadwerkelijk geschikt zijn voor waterstof. Als het tegenzit, zijn er meer nieuwe leidingen nodig.

"Het rapport van de Rekenkamer liet zien dat er van tevoren misschien te optimistisch gerekend is met wat het zou gaan kosten", reageert Van Veldhoven tegenover het ANP. De minister verwacht dat het waterstofnetwerk in de toekomst meer geld gaat opleveren en wil die opbrengsten naar voren halen om de kosten nu te drukken.

Op de vraag of ze de 1200 kilometer daarmee rond krijgt, antwoordt Van Veldhoven: "Dat gaan we zien." Andere ontwikkelingen, zoals een dalende kostprijs van waterstof, helpen volgens haar ook om de overstap aantrekkelijker te maken.